Zbieranie grzybów w Niemczech 2026

1. Ile grzybów można zebrać na osobę w Niemczech?

2. Wysokość mandatów za zbieranie grzybów w Niemczech

3. Gdzie można zbierać grzyby w Niemczech?

4. Jak wygląda sytuacja z chronionymi gatunkami grzybów?

Gdy tylko pogoda robi się jesienna, w lasach pojawia się wiele rodzajów grzybów jadalnych. Dla wielu osób jest to okazja, aby wyruszyć z koszem i zebrać mnóstwo grzybów na pyszny posiłek. Generalnie nie jest to zabronione w Niemczech, pod warunkiem przestrzegania kilku zasad.

Zapewne mieszkając w Niemczech nie raz myśleliście o wypadzie na grzyby? Należy jednak pamiętać, że w Niemczech jest to uregulowanie prawne. Osoby, które nie zastosują się do obowiązujących przepisów i np. wyniosą z lasu więcej, niż dozwoloną ilość grzybów, dopuszczają się wedle niemieckiego prawa kradzieży i mogą zostać ukarane grzywną. Jak zatem zbierać grzyby w Niemczech, aby uniknąć mandatu? O tym w dalszej części artykułu.

Ile grzybów można zebrać na osobę w Niemczech?

Zbieranie niewielkich ilości grzybów na własne potrzeby to wspólny mianownik obowiązujący w różnych przepisach na szczeblu krajowym i regionalnym. Zgodnie z Federalną Ustawą o Ochronie Przyrody (BNatSchG), każdy ma prawo do zbierania dziko rosnących grzybów na własny użytek, o ile robi to w niewielkich ilościach i w miejscach, które nie są objęte zakazem wstępu. Podobne zasady określa Federalne Rozporządzenie o Ochronie Gatunków (BArtSchV), które dopuszcza zbieranie wybranych gatunków grzybów w niewielkich ilościach na własne potrzeby. Podobne ograniczenia można znaleźć w ustawach o ochronie przyrody lub lasach poszczególnych landów.

W Niemczech w 2026 roku nadal nie ma jednej ogólnokrajowej granicy wagowej, takiej jak w prawie austriackim. Zazwyczaj za dopuszczalną ilość grzybów uznaje się tyle, ile wystarczy dla jednej osoby na jeden do dwóch posiłków. W praktyce najczęściej przyjmuje się orientacyjnie około 1 kilograma grzybów na osobę dziennie, choć w niektórych regionach dopuszczalne może być do 2 kilogramów na osobę dziennie. Najbezpieczniej jest jednak sprawdzić lokalne przepisy danego landu lub powiatu przed rozpoczęciem zbierania.

Ze względów zdrowotnych zaleca się także umiarkowane spożywanie dzikich grzybów. Federalny Urząd Ochrony przed Promieniowaniem w Niemczech wskazuje, że osoby regularnie jedzące dzikie grzyby nie powinny spożywać więcej niż około 200-250 gramów dzikich grzybów tygodniowo na osobę. Wynika to z możliwego obciążenia grzybów metalami ciężkimi oraz pozostałościami promieniotwórczego cezu w niektórych regionach.

Osoby, które chcą zebrać więcej grzybów niż na własny użytek, muszą uzyskać specjalne zezwolenie. Dotyczy to zarówno nadmiernego zbierania grzybów w celach zarobkowych, jak i niezarobkowych. Problemy prawne mogą również dotyczyć osób, które zbierają duże ilości grzybów z zamiarem rozdawania ich znajomym lub rodzinie, ponieważ może to zostać uznane za przekroczenie własnego użytku.

Przede wszystkim chodzi o ochronę zagrożonej flory grzybowej. Odpowiedni organ do wydawania zezwoleń na zbieranie większych ilości grzybów to najczęściej lokalny urząd ochrony przyrody, czyli Untere Naturschutzbehörde, zwykle działający przy urzędzie powiatowym. Bez odpowiedniego zezwolenia grozi kara grzywny.

Wysokość mandatów za zbieranie grzybów w Niemczech

W celu ochrony lasu mandaty za zbieranie grzybów mogą być czasami bardzo wysokie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy ktoś zbiera zbyt duże ilości, zbiera gatunki chronione, działa komercyjnie albo zbiera grzyby w miejscach objętych zakazem.

Niektóre kraje związkowe ustalają w swoich ustawach o lasach wysokie kary za zbieranie zbyt dużych ilości grzybów. Poniżej przedstawiono maksymalne grzywny, które mogą być nałożone w poszczególnych krajach związkowych, jeśli zbiera się większe ilości produktów leśnych:

• Badenia-Wirtembergia: do 2.500 euro, w szczególnie ciężkich przypadkach do 10.000 euro,

• Berlin: do 10.000 euro,

• Brandenburgia: do 20.000 euro,

• Meklemburgia-Pomorze Przednie: do 7.500 euro,

• Turyngia: do 2.500 euro,

• Nadrenia-Palatynat: do 2.500 euro, w szczególnie ciężkich przypadkach do 10.000 euro,

• Saksonia: do 2.500 euro, w szczególnie ciężkich przypadkach do 10.000 euro.

Należy pamiętać, że każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie. Podane kwoty grzywien są maksymalnymi możliwymi do nałożenia, ale w praktyce kara może być niższa. Jeżeli jednak ktoś zbiera bardzo duże ilości grzybów, działa w celach zarobkowych lub narusza przepisy dotyczące ochrony gatunkowej, konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze.

Gdzie można zbierać grzyby w Niemczech?

Zgodnie z Federalną Ustawą o Ochronie Przyrody, zbieranie grzybów dozwolone jest tylko w miejscach, które nie są objęte zakazem wstępu. W poszczególnych krajach związkowych może obowiązywać nakaz korzystania wyłącznie z wyznaczonych ścieżek, wynikający z lokalnych ustaw o ochronie przyrody. Dopuszczalne są także nakazy dotyczące ścieżek ustalone przez rozporządzenia, jak na przykład w parkach narodowych.

Najlepiej jest sprawdzić obowiązujące przepisy przed rozpoczęciem zbierania, ponieważ za ich naruszenie mogą grozić wysokie kary.

Poniżej wymieniono przepisy regulujące prawo do wstępu do lasów w poszczególnych krajach związkowych:

• Badenia-Wirtembergia: § 37 LWaldG,

• Bawaria: Art. 13 BayWaldG,

• Berlin: § 14 LWaldG,

• Brandenburgia: § 15 LWaldG,

• Brema: § 13 BremWaldG,

• Hamburg: § 9 LWaldG,

• Hesja: § 15 HWaldG,

• Meklemburgia-Pomorze Przednie: § 28 LWaldG,

• Dolna Saksonia: § 23 NWaldLG,

• Nadrenia Północna-Westfalia: § 2 LFoG,

• Nadrenia-Palatynat: § 22 LWaldG,

• Saara: § 25 LWaldG,

• Saksonia: § 11 SächsWaldG,

• Szlezwik-Holsztyn: § 17 LWaldG,

• Turyngia: § 6 ThürWaldG.

Przepisy te są zróżnicowane, a większość ustaw o lasach zakazuje wstępu na:

• ogrodzone tereny leśne,

• młodniki,

• zagajniki,

• obszary odnowienia,

• miejsca, gdzie prowadzone są prace leśne,

• tereny objęte czasowym zakazem wejścia.

Mogą także obowiązywać ograniczenia czasowe lub nakaz poruszania się wyłącznie po wyznaczonych drogach i ścieżkach. W niektórych regionach właściciele lasów mogą nałożyć dodatkowe ograniczenia, aby chronić las przed określonymi zakłóceniami.

Zbieranie grzybów w rezerwatach przyrody jest zabronione lub silnie ograniczone. Ograniczenia te wynikają z odpowiednich uchwał i rozporządzeń ochronnych. Dotyczy to również części terenów prywatnych, gdzie mimo ogólnego prawa wstępu do lasu mogą obowiązywać dodatkowe zasady.

Jak wygląda sytuacja z chronionymi gatunkami grzybów?

Niektóre rodzaje grzybów są objęte ochroną prawną, co oznacza, że ich zbieranie jest zabronione albo dopuszczalne wyłącznie w niewielkich ilościach na własny użytek.

Do gatunków, które zgodnie z Federalnym Rozporządzeniem o Ochronie Gatunków (BArtSchV) mogą być zbierane w niewielkich ilościach na własne potrzeby, należą między innymi:

• borowik szlachetny, czyli Steinpilz,

• kurki, czyli Pfifferlinge — wszystkie rodzime gatunki,

• koźlarze i czerwoniaki, czyli Birkenpilze i Rotkappen — wszystkie rodzime gatunki,

• smardze, czyli Morcheln — wszystkie rodzime gatunki,

• mleczaj smaczny, czyli Brätling,

• siatkoblaszek maczugowaty, czyli Schweinsohr.

W praktyce popularne grzyby, takie jak kurki, borowiki, koźlarze czy smardze, można więc zbierać wyłącznie w małych ilościach na własny użytek. Najczęściej przyjmuje się orientacyjnie około 1 kilograma na osobę dziennie, ale dokładna interpretacja może zależeć od regionu.

Lista chronionych gatunków grzybów, których zbieranie jest w Niemczech zabronione lub ograniczone, znajduje się w Federalnym Rozporządzeniu o Ochronie Gatunków – BArtSchV. Dlatego przed zbieraniem mniej znanych gatunków warto sprawdzić lokalne przepisy albo skonsultować się z lokalnym urzędem ochrony przyrody lub poradnią grzyboznawczą.